Τέχνη και COVID-19: Μία νέα κανονικότητα;

Μοιράσου αυτό το άρθρο

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email

Κανονικότητα και καλλιτέχνης είναι δύο έννοιες που δύσκολα θα συναντηθούν εν ζωή. Τα μεγαλύτερα διαστήματα της ιδιότυπης ρουτίνας του, ο καλλιτέχνης τα περνά χωρίς να γνωρίζει αύριο πού θα βρεθεί -αν βρεθεί- καλλιτεχνικά. Όποιος ασχολείται με την τέχνη δεν είναι πρακτικά σε θέση από τη φύση της δουλειάς του να κάνει μακροπρόθεσμα πλάνα, να νιώθει, με άλλα λόγια πως κάπου στο βάθος του ορίζοντα υπάρχει ένα εξασφαλισμένο μέλλον να τον περιμένει. Παρόλα αυτά, οι μέρες της καραντίνας του COVID-19 δεν άφησαν κανέναν ανεπηρέαστο. Ξαφνικά, ένας αόρατος εχθρός, απειροελάχιστος σε μέγεθος, με δύναμη εξάπλωσης δυσανάλογη με τα κυβικά του, ταξίδεψε από τα βάθη της Κίνας να μπει απρόσκλητος στη ζωή μας και να ανατρέψει μεμιάς ό,τι έως τώρα αναγνωρίζαμε ως κανονική συνθήκη. Υπό την απειλή της ασθένειας μόνιμα πάνω από το κεφάλι μας, με ολοένα περισσότερους ανθρώπους ανά τον κόσμο να αυξάνουν τη λίστα των κρουσμάτων και άλλους πολλούς να χάνουν τελικά τη μάχη με τον ιό, η πρώτη αντίδραση χωρών και κυβερνήσεων, τη στιγμή που η απειλή τους χτύπησε την πόρτα, εξαιρουμένων των άκρως απαραίτητων μετακινήσεων που βέβαια καλύπτουν τις βασικές μας ανάγκες, ήταν το πάγωμα κάθε είδους ανθρώπινης δραστηριότητας, συνδυαστικά με την υποχρεωτική παραμονή του κόσμου κατ’ οίκον.

Η καραντίνα, ως ενδεδειγμένο μέτρο πρόληψης από την πλειοψηφία της επιστημονικής κοινότητας κατά του ιού, άκρως φορτισμένη ψυχολογικά από αντικρουόμενους συνειρμούς για τον καθένα από εμάς, λίγο – πολύ βρήκε τους καλλιτέχνες προετοιμασμένους. Είναι γερά εκπαιδευμένος ο καλλιτέχνης να περνάει χρόνο με τον εαυτό του, να δουλεύει εσωτερικά, να μένει ώρες μόνος, για να μπορέσει να εκφράσει στον έξω κόσμο όλα όσα έχει να πει μέσα από την τέχνη του. Εν μία νυκτί, πρωταγωνίστρια των ημερών η απόσταση. Η απόσταση του ενάμιση μέτρου μεταξύ μας, έτσι όπως ορίστηκε από τους ειδικούς για να προστατευθούμε άμεσα από την εξάπλωση του ιού, έθεσε εξαρχής δυναμικά νέες βάσεις σε τρόπους και συνήθειες ετών. Μοιάζει δε σαν να κρατά πεισματικά στα χέρια εισιτήριο με ανοιχτή ημερομηνία επιστροφής, αβέβαιο το πότε θα έρθουν ξανά πιο κοντά δίχως δεύτερες σκέψεις οι άνθρωποι μεταξύ τους. Πότε με εμπιστοσύνη θα πλησιάσουμε και πάλι ο ένας τον άλλον; Και για να έρθουμε στα του οίκου μας, αναρωτιέμαι πώς θα μπορέσουμε στα αλήθεια να αισθανθούμε από απόσταση το βίωμα που ονομάζεται τέχνη; Πώς θα ορίσουμε εξ αποστάσεως και όχι δια της φυσικής μας παρουσίας τη σχέση μας με κάθε μορφή τέχνης; Θα βρει τη δύναμη να φθάσει βαθιά μέσα μας, να μας αγγίξει αυθεντικά η ερμηνεία του ηθοποιού αν δεν βρεθούμε εκεί παρόντες, μάρτυρες στο μυστήριο που συντελείται μοναδικά στη σκηνή ενός θεάτρου; H μαγεία του σινεμά μπορεί στα αλήθεια να αντικατασταθεί έτσι απλά από οθόνες τηλεοράσεων, κινητών και υπολογιστών που ο καθένας διαθέτει στο σπίτι του; Πώς γίνεται να αισθανθεί γνήσια κανείς το ευαίσθητο σχήμα που περικλείει την τέχνη του χορού, να απολαύσει πραγματικά μια συναυλία από μακριά; Πόσο σύντομα θα είναι σε θέση να λειτουργήσουν ξανά δίχως φόβο και ενοχή, παρέχοντας την αίσθηση της εσωτερικής ασφάλειας στον επισκέπτη, μουσεία, γκαλερί και κάθε χώρος ξεχωριστά που στηρίζει και προάγει την τέχνη; Άραγε τον επόμενο καιρό πώς θα αντιδράσει ο καθένας από εμάς απέναντι στην έννοια του «δια ζώσης»; Θα βρούμε ξανά τη διάθεση να βρεθούμε όλοι μαζί στα εγκαίνια της
έκθεσης του αγαπημένου μας καλλιτέχνη; Nα συναντήσουμε από κοντά τον δημιουργό, να νοιώσουμε την αύρα που εκπέμπει, να μοιραστούμε μαζί του την έμπνευση, τη χαρά, το ταλέντο, όσα μπορεί μια τέτοια μέρα να προσφέρει στους καλεσμένους της.

Από τις πρώτες κιόλας ημέρες της πανδημίας, οι καλλιτέχνες και οι εργαζόμενοι γύρω από την τέχνη, ήρθαν κι εκείνοι με τη δική τους σειρά αντιμέτωποι με αναβολές και ακυρώσεις κάθε είδους προγραμματισμένης παρουσίας της δουλειάς τους. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει πως έπαψαν να παράγουν. Η δημιουργία, ως πράξη που φέρει ενεργά μέσα της ζωή, εξ ορισμού αποτελεί αντίδοτο ισχυρό σε ό,τι αρνητικό μας περιβάλλει.

Είναι βέβαιο πως ανάμεσα στις τόσες αβεβαιότητες που ήδη μας έχουν κατακλύσει τελευταία, μια τόσο φορτισμένη και ενδιαφέρουσα κοινωνιολογικά περίοδος σαν αυτή που ζούμε θα επηρεάσει σχεδόν αυτόματα, θα γίνει πολύτιμη αφορμή για σκέψη, έμπνευση και δημιουργία στο σύμπαν του καλλιτέχνη.

Η τέχνη δείχνει να έχει γερά αντανακλαστικά. Από την πρώτη κιόλας στιγμή μουσεία και πολιτιστικοί οργανισμοί άνοιξαν διαδικτυακά τις πόρτες τους γενναιόδωρα στο κοινό. Ήδη από τις  πρώτες ημέρες της πανδημίας,
ξεκίνησαν να οργανώνονται πρωτοβουλίες, καλλιτεχνικά δρώμενα, ομαδικές εκθέσεις. Έχει πράγματι ενδιαφέρον να φανταστούμε τι νέο θα φέρει αυτή η καινούργια συνθήκη στην τέχνη και στον πολιτισμό. Η τέχνη δεν είναι αποκομμένη, αποτελεί ουσιώδες κομμάτι εξέλιξης του ανθρώπου και της κοινωνίας. Σε ένα από τα διαβάσματα των ημερών, η Φλέρυ Νταντωνάκη, σε ερώτηση του δημοσιογράφου αν η τέχνη έχει την ίδια ρίζα με την θρησκεία, απαντά «Ναι, και οι δύο είναι παρηγοριές του ανθρώπου που βασανίζεται από το άγχος της αρρώστιας και του θανάτου.» Αποτελεί βίωμα για όλους εμάς που την ασκούμε, πως η τέχνη θεραπεύει τόσο τον δημιουργό, όσο και τον φιλότεχνο. Η τέχνη από πάντα εκφράζει την αγωνία του ανθρώπου με τον δικό της μοναδικό τρόπο, η τέχνη φωτίζει τα σκοτάδια μας. Η τέχνη απελευθερώνει. Δεν σταματά λεπτό να χτυπά δυνατά η καρδιά της, να ελπίζει πως κάθε φορά είναι σε θέση να αλλάξει τον κόσμο γύρω της, τον κόσμο μέσα μας. Η τέχνη φέρει ελπίδα στα σπλάχνα της. 

Ίσως η ανθρωπότητα σε αυτή την συγκυρία να βρίσκεται συνολικά μπροστά σε μια σπάνια ευκαιρία. Να αναθεωρήσουμε, να δούμε ίσως τον κόσμο αλλιώς, να αλλάξουμε συνήθειες, να θέσουμε τις προτεραιότητές μας ξανά από την αρχή. Να ακούσουμε η φύση αυτές τις ώρες που κάναμε για λίγο ησυχία τι έχει να μας πει, η ψυχή μας μέσα που διψά να νοιώσει χαρά και ικανοποίηση βαθιά για όσα κάθε μέρα προσπαθούμε, τι έχει να
μας πει. Πάντα παρούσα η ελπίδα…

Σοφία Ζαράρη – Jewelry Artist

Subscribe To Our Newsletter

Get updates and learn from the best

Περισσότερα άρθρα

Σκέψεις

Από το σπίτι δεν «βγαίνουν» ειδήσεις (ή έτσι νομίζεις στην αρχή)

Ήταν απόγευμα Πέμπτης, 12 Μαρτίου, όταν άκουσα το «από αύριο δουλεύουμε από το σπίτι». Πάγωσα. Παρότι 20 χρόνια επαγγελματίας δημοσιογράφος, αισθάνθηκα ότι δεν ξέρω πώς. Γίνεται ρεπορτάζ από τον καναπέ;

Θέλεις ξεχωριστές ιδέες και προτάσεις; Έλα μαζί μας!

Scroll to Top