«Δεν είναι ώρα για το μοναχικό ταξίδι του Εγώ»

Μοιράσου αυτό το άρθρο

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email

To να περνά ο άνθρωπος από το στάδιο της εφηβείας είναι από μόνο του μια πρόκληση. Το να περνά την εφηβεία απομονωμένος, σε πανδημία, ανάμεσα σε φοβισμένους ενήλικες, μαζί με αγχωμένους γονείς, ανεβάζει τον πήχη της πρόκλησης. Η περίοδος αυτή μοιάζει να δοκιμάζει τις αντοχές των εφήβων, να περιορίζει τα όνειρά τους και την επιθυμία τους για ανεξαρτησία. Από την άλλη μεριά, αυτή η συνθήκη φαίνεται να έχει θέσει τους γονείς σε κατάσταση συναγερμού και να ενεργοποιεί τους μηχανισμούς ασφάλειας που ο καθένας διαθέτει. Η γεμάτη πρόκληση νέα καθημερινότητα που βιώνουν οι οικογένειες, έχει δοκιμάσει την ικανότητα των γονέων να διαχειρίζονται το συναίσθημά τους και έχει θέσει σε ρίσκο τη σχέση τους με τα έφηβα παιδιά τους.

Συχνά παρατηρείται πως οι γονείς δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν το δικό τους ευάλωτο κομμάτι, δεν  επιτρέπουν στον εαυτό τους να αισθάνονται δύσκολα. Αποτελεί γενική παρατήρηση πως όντας κάποιος γονιός, είναι σχεδόν ανεπίτρεπτο να είναι ανήσυχος, να φοβάται, να πονά, να πενθεί. Οι γονείς μοιάζουν να προσπαθούν να είναι κάτι καλύτερο από άνθρωποι. Η ηρωική μοναχική φιγούρα αποτελεί συχνά σκοπό ζωής και φοριέται ως παράσημο δύναμης και επάρκειας και πολλές φορές παραδίδεται ως προίκα στα παιδιά. Συναντάμε λοιπόν εφήβους, οι οποίοι αποτελούν για τον εαυτό τους τον πιο μεγάλο επικριτή, ο οποίος τους υπαγορεύει πώς πρέπει να είναι και τι πρέπει να κάνουν. Μαθαίνουν να απομονώνονται από το αυθεντικό συναίσθημά τους και να οδηγούνται σε μεγαλύτερη απομόνωση, που μετέπειτα αφορά στα μέλη της οικογένειας και στις σχέσεις τους με τους άλλους ανθρώπους.

Αρκετές φορές, μάλιστα, κρίνεται πως το δυσάρεστο συναίσθημα είναι απειλητικό, κάτι από το οποίο χρειάζεται να προστατέψουμε τα παιδιά. Συχνά οι άνθρωποι βιώνουμε το αρνητικό συναίσθημα σαν παθολογία και όχι σαν μια υγιή απόκριση στις απειλές που περιλαμβάνει η  ζωή. Μέσα στην προσπάθειά τους για προστασία των παιδιών, οι γονείς είναι εύκολο να απομακρυνθούν από τη συνειδητοποίηση του ότι ο άνθρωπος χρειάζεται την εμπειρία και το βίωμα για να μάθει τρόπους να επιλύει προβλήματα, να προσαρμόζεται και να επιβιώνει. Το να είναι ανθεκτικός κάποιος, δεν σημαίνει το να μη βιώσει ποτέ δυσκολία ή ανησυχία. Αγνοώντας αυτή την πραγματικότητα, δεν συμβάλλουμε στην ανάπτυξη ενός ανθεκτικού νέου. Για να αναπτύξουν υγιή «άμυνα» οι έφηβοι και οι άνθρωποι γενικότερα, χρειάζονται την έκθεση στις προκλήσεις και την εμπειρία στην αντιξοότητα. Η ανθεκτικότητα βέβαια είναι κάτι στο οποίο μπορούμε όλοι να εκπαιδευτούμε και ένας από τους τρόπους που γίνεται αυτό είναι μέσω της σύνδεσής μας με τους ανθρώπους. Εξαρτώμαστε από συστήματα και αυτό φάνηκε πανηγυρικά μέσα στην πανδημία, καθώς βασιζόμαστε στην ανθεκτικότητα πολλών συστημάτων για τη ζωή μας. Ένα από αυτά είναι και η οικογένεια. Γνωρίζουμε πια πως οι γονείς που διαχειρίζονται το συναίσθημά τους και το επικοινωνούν αποτελεσματικά, επιτυγχάνουν να παρέχουν ένα πλαίσιο το οποίο ευνοεί την ανάπτυξη πιο κοντινών και ζεστών σχέσεων και οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούν σημαντικό προστατευτικό παράγοντα για τους εφήβους. Εξίσου φυσικά σημαντική είναι και η επικοινωνία του θετικού συναισθήματος. Η αγάπη και η φροντίδα δεν υπονοούνται πάντα, αλλά χρειάζεται να εκφράζονται ανοιχτά στον έφηβο. Η συχνή έκφραση των γονέων συμβάλλει στην ανάπτυξη συναισθηματικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των νέων και αυτές κατ’ επέκταση σχετίζονται με μικρότερο ρίσκο για επικίνδυνες και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Φαίνεται πως ο τρόπος που επιλέγει ο γονέας να σχετιστεί συναισθηματικά με το παιδί του, συνδέεται με τη δεξιότητα του νέου να διαχειριστεί αποτελεσματικά και το δικό του συναίσθημα.

Κρίνεται λοιπόν πολύ σημαντικό σε μια περίοδο σαν και αυτή, όπου υπάρχει περίσσιο αρνητικό συναισθηματικό φορτίο, οι έφηβοι να βλέπουν τους γονείς τους να αναγνωρίζουν το συναίσθημά τους, να το αποδέχονται, να το διαχειρίζονται και να μαθαίνουν αυτή την επεξεργασία και σε εκείνους, με το να αλληλεπιδρούν μαζί τους.  Η ειλικρίνεια αποτελεί προϋπόθεση όταν μιλάμε για σχέση με έναν έφηβο. Η ειλικρίνεια δημιουργεί ασφάλεια. Δεν υπάρχει θολό τοπίο, δεν υπάρχουν περιθώρια να αναπτυχθούν τρομακτικά σενάρια. Λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη το εύθραυστο της ηλικίας του παιδιού και εστιάζοντας στο δικό του συναίσθημα, η ειλικρίνεια και η επικοινωνία δημιουργούν την τόσο απαραίτητη για την ανάπτυξη των παιδιών αίσθηση ασφάλειας.

Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε, πως, ενώ όλοι βιώνουμε την ίδια συγκυρία, ο καθένας έχει τη δική του ξεχωριστή εμπειρία και διαφορετικές συνθήκες στις οποίες βιώνει αυτή την ίδια συγκυρία. Οι γονείς καλούνται να είναι ενήμεροι για ό,τι τους συμβαίνει και να μένουν ανοιχτοί στην εμπειρία ζωής που βιώνουν οι ίδιοι αλλά και την πιθανά διαφορετική εμπειρία που βιώνουν τα παιδιά τους. Παραμένοντας ειλικρινείς και αυθεντικοί, αποδεχόμενοι χωρίς επίκριση πρωτίστως το δικό τους συναίσθημα και έπειτα εκείνο των παιδιών τους και ξεκινώντας από μια αφετηρία φροντίδας και όχι απαίτησης και τελειομανίας, θα μπορέσουν να αποτελέσουν το κέντρο της ηρεμίας μέσα σε έναν κόσμο ασταθή.

Ιωάννα Παπαδοπούλου
Ψυχολόγος, MSc Κλινικής Ψυχολογίας
Συντονίστρια Τοπικών Προγραμμάτων και Ενσωμάτωσης, ActionAid Hellas

Βιβλιογραφία:

  • Turpyn, C.C., Chaplin, T.M. Mindful Parenting and Parents’ Emotion Expression: Effects on Adolescent Risk Behaviors. Mindfulness 7, 246–254 (2016).
  • Gordon.T. (2016) Tα μυστικά του αποτελεσματικού γονέα. (Ρηγοπούλου.Ζ.Μ.). Αθήνα:Μάρτης & Gordon Hellas.
  • Speaking of Psychology: The Role of Resilience in the Face of COVID-19. (n.d.). Retrieved from https://www.apa.org/research/action/speaking-of-psychology/human-resilience-covid-19

Subscribe To Our Newsletter

Get updates and learn from the best

Περισσότερα άρθρα

Παιδί & Γονείς

Κανονικότητα. 12 γράμματα, μια λέξη.

Για τον καθένα η κανονικότητα σηματοδοτεί κάτι διαφορετικό. Το κανονικό είναι σχετικό. Στη ζωή μιας μητέρας όπως εγώ, για παράδειγμα, το «χάος» είναι η καθημερινότητά της και άρα η κανονικότητά

Παιδί & Γονείς

Πρωινό από την Κένυα! Ο κύριος 2Π προτείνει!

Αγαπημένοι φίλοι, Στα ταξίδια μου έκτος από καινούργιους ανθρώπους και μέρη συνάντησα και καινούργιες γεύσεις. Άλλες μερίδες πλούσιες στο μάτι και στο στομάχι, άλλες πάλι λιτές και μικρές, ίσα που

Θέλεις ξεχωριστές ιδέες και προτάσεις; Έλα μαζί μας!

Scroll to Top